Албатта ҳукм Аллоҳникидур |
 |
Сиёсий сақофий таҳлилий
сайт |
|
битими эканлигини тушунадиган, битим тузувчиларнинг сўзини эшитадиган, ақлли, балоғатга етган ва мусулмон бўлган икки гувоҳнинг ҳозир бўлиши (иштирок этиши). Агар битимда бу шартлар топилса, никоҳ саҳиҳ бўлади. Агар бирор шарт топилмай қолса, у фосид (бузуқ) никоҳ бўлади. Бироқ, никоҳ битими ёзиб қўйилиши ёки тилхат шаклида қайд қилиб қўйилиши шарт эмас. Балки ёзиладими ёки ёзилмайдими, бундан қатъий назар, эркак ва аёл томонидан никоҳ битимини саҳиҳ битимга айлантирадиган барча шартлар тўлиқ топилган таклиф ва қабул қилишни оғзаки ёки ёзма равишда бўлишининг ўзи етарлидир.
Никоҳ - икки шахс ўртасидаги битим бўлганлиги учун таклиф ва қабул билангина ҳақиқий битим бўлади. Битимнинг воқелиги шуки, у таклиф ва қабул қилиш билан амалга ошади ва битим бўлади. Энди таклифда уйланиш ва никоҳланиш сўзларининг шарт қилинишига келсак, бу ҳақда нусус мавжуд. Аллоҳ Таоло дейди:
}زَوَّجْنَاكَهَا {
– „Биз сизни унга уйлантирдик“. [33:37]
Аллоҳ Таоло дейди:
}وَلاَ تَنكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُمْ مِنَ النِّسَاءِ {
– „Оталарингиз уйланган хотинларни никоҳингизга олманг!“. [4:22]
Саҳобалар ҳам шунга иттифоқ қилишган. Энди таклиф ва қабул қилиш бир жойда бўлиши лозимлигига келсак, жой ҳукми битим ҳолатининг ҳукмидир. Агар икки томон қабул қилишдан олдин ажралиб кетсалар, таклиф амалга ошмайди. Зеро, бу ҳолда қабул маъноси ҳосил бўлмайди. Ажралиш туфайли унинг томонидан юз ўгириш вужудга келади. Шунга кўра у қабул қилиш бўлмайди. Шунингдек, никоҳни кесиб қўядиган бирор иш билан машғул бўлиб қолсалар, бунда ҳам қабул қилиш юзага келмайди. Чунки қабул қилишдан машғул бўлиб қолганликлари туфайли битим тузишдан ҳам юз ўгирган бўладилар. Аммо икки томон бир-бирларининг сўзларини эшитиши ва уларни тушуниши, яъни бу айтилаётган иборадан никоҳ битими кўзда тутилаётганини билиши шартига келсак, шу шарт бажарилсагина таклифга жавоб берилади. Чунки таклиф қилиш битим тузаётган томонлардан бирининг иккинчи томон қабул қилиши учун қилган хитобдир. Агар иккинчи томонга ўз мақсадини билдирмаса, хитоб қилмаган бўлади. Хитоб бўлмаса ўз-ўзидан қабул қилиш ҳам бўлмайди. Бундай ҳолатда таклиф қилиш ҳам, қабул қилиш ҳам юзага келмайди. Таклиф қилиш қабул қилишга зид бўлмаслиги керак. Агар қабул қилиш таклифнинг барча талабларига бўйсунганини ифодаласагина қабул
113-бет
Бетлар: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181
|