жамиятни мана шу амалларга майдон қилиб берганидек, уни ушбу ташкилотлар ҳукмронлиги остига ташлаб қўйди.
4. Ҳизбий ташкилотлар жамиятдаги мавжуд турли ташкилотларнинг энг юксаги деб ҳисобланади. Шунга қарамасдан улар фикрий ва сиёсий жиҳатдан халқ даражасидан юқори кўтарила олмади улар оддий фикр юритишдан ҳам паст даражада яшаб келмоқда ва ҳали оддий фикр юритиш даражасига ҳам етиб боргани йўқ. Шу туфайли сиёсий маънодаги сиёсий ҳизбий ташкилотлар даражасига етиб бора олмади. Барча исломий мамлакатларда аҳвол шундайдир.
5. Уммат мабдаий сиёсий ташкилотларнинг мавжуд бўлиш заруратини ҳали ҳам тўла идрок этганича йўқ. Гарчи уни ҳис қилиб, ҳозирги кундаги мавжуд ташкилотларга ўрганиб қолган бўлса ҳам ва улардан норози бўлиб, уларнинг услубларидан зерикиб, уларнинг тариқатлари натижаларидан ноумидликни изҳор этган бўлса ҳам. Мабдаий ташкилотнинг мавжуд бўлиши заруратини идрок этмагани учун бутун уммат ташкилотларда намоён бўлаётган кўринишларни англамай туриб уларнинг таъсири остида юрганини кўришимиз ажабланарли эмас.
6. Ватанпарварлик, миллатчилик ва руҳий кўринишлар Ислом оламидаги мавжуд ташкилотларда намоён бўлаётган кўринишлардир. Бу кўринишлар исломий уммат ичидаги барча халқларда етакчи кўринишлар бўлиб, улар бутун умматнинг зеҳнига ҳукмрондир. Шу туфайли одамларнинг иштиёқлари бу кўринишларга мойил эканлигини ва одамлар бу ташкилотларнинг самарасизлиги ва зарарини сезиб турганликларига қарамасдан улардан бошқа ташкилотларга кўника олмайдиган ҳолатда бўлиб қолганини кўриб турибмиз. Шу туфайли халқ Исломга риоя қилишга ҳамда руҳий ва ижтимоий жиҳатдан Исломга бўлган интилишига қарамасдан ўз вужудини исломий уммат сифатида эмас, балки халқ сифатида ҳимоя қилмоқда.
7. Уммат унга ҳукмронлик қилаётган фикрлардан ташкил топган хом-ашёдир. Умматга исломий фикрларнинг низоми татбиқ қилинмаётгани боис, бугунги кунда бир нечта ташкилотлар ва турли хил фикрлар исломий умматни ўзига
3-бет Бетлар: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25
|