Тожикистон президенти матбуот хизматининг хабар қилишича, 24 октябр куни Япония бош вазири Синдзо Абэ Тожикистонга расмий ташриф билан келди. Шу муносабат билан ўтган тожик-япон музокаралари якунларига кўра 8 та янги ҳужжат имзоланди.
Хусусан, томонлар беғараз асосда “Хатлон вилоятининг Панж туманида ичимлик суви билан таъминлаш тизимини тиклаш” лойиҳасини амалга ошириш учун маблағлар ажратилиши ҳақида учта келишув имзолади. Шунингдек, икки давлат ҳукуматлари ўртасида иқтисодий, илмий ва техника соҳаларида ҳамкорлик қилиш тўғрисида меморандум имзоланди.
Бундан ташқари, Тожикистон Миллий банки ва Япония жамоатчилик хавфсизлиги миллий комиссияси молиявий тадқиқотлар маркази ўртасида ҳамкорлик ҳақида баёнот қабул қилинди.
Маълум қилинишича, ҳужжатлар имзоланишидан аввал Тожикистон ва Япония ўртасидаги кўп томонлама ҳамкорлик ва дўстона алоқалар билан боғлиқ масалалар батафсил муҳокама қилинди.
Япония бош вазирига Марказий Осиё давлатлари бўйлаб сафарида Япониянинг 50 дан ортиқ йирик компания ва корхоналари вакиллари ҳамроҳлик қилмоқда. Япония ОАВлари маълумотларига кўра, ўзининг фойдали қазилмаларига эга бўлмаган Япония Марказий Осиё давлатларига 16 млрд доллардан кўпроқ миқдорда инвестициялар йўлантириб, ўз компанияларининг ўсиб бораётган эҳтиёжларини минтақадаги нефть-газ ва уран захиралари ҳисобига қондирмоқчи.
Туркистон:
Япония, иккинчи жаҳон урушидан кейин АҚШ томонидан мустамлака қилиб олинган. Бу мамалакат оролда жойлашганидан, табиий хом ашё захираларига бой эмас. Шунинг учун халқаро ҳамжамият томонидан АҚШнинг оталиғи остида бу давлат учун оғир ва енгил саноатини ривожлантиришга рухсат берилди. АҚШ Японлар ҳудудида 6 та ҳарбий базаларини жойлаб олган. Улардан бир авиабаза, яна бир сув усти авиобазаси ва учтаси ер усти ҳарбийлар базасидан иборат.
Бундан ташқари, Япония 1960 йилдан буён ўз иқтисодининг асосини товарлар экспорт қилиш асосида олиб боради. У АҚШ ва Ғарб давлатдарига ҳам жуда катта товар экспорт қилишига қарамай, аксар актив корхоналари ҳануз АҚШга ёки унга қарашли оламий компанияларининг чангалида қолган. АҚШ Япония сингари бир қанча давлатларни ўз манфаати йўлида ишлатиб келади. Бу каби хизматларининг эвазига уларнинг иқтисоди етакчи давлатларники каби ривожланган ҳолатда бўлади.
Мисол сифатида айтадиган бўлсак, Ўзбекистондаги “Узавтосаноат” компанияси билан “Даевоо” Жанубий Корея корпарациялари ўрталарида шартнома асосида қўшма корхона очилган эди. 2008 йилдаги “Даевоо” карпорациясининг банкротга учраши билан “Уз Даевоо” АҚШнинг “Genial Motors” компаниясига ўтиб кетди. Натижада АҚШ, Ўзбекистон ҳудудида йирик корхонага эга бўлиб олди.
Япония сингари бой, лекин мустақил бўлмаган давлатлар, АҚШ каби ҳомийларининг сиёсий ўйинлари учун баъзи бир амалиётларни юритиб беришади. Япония учун Тожикистон сингари чўкиб бораётган мамлакатларда ҳеч қандай манфаат йўқ. Япония каби давлатлар ҳатто мустамлакачи бўлиш ҳақида ўйлашмайди ҳам. Ўрта Оиёдаги сиёсий нотинч вазиятлар уларни бу юртларга қизиқтирмайди. Бундан ташқари япон товарлари қолоқ юртлар талабларини қондириш учун ўта қиммат ҳисобланади.
Лекин японларни бизларнинг юртларимизга кириб келавериши, япония учун керак эмас. У бошқа юртлардаги барча иқтисодий алоқаларининг ҳомийси бўлган катта давлатларни ранжитиб қўйишдан эҳтиёт бўлиб, шу сиёсий нотинч минтақаларга киришга мажбур бўлаяпти. Япониянинг ортида АҚШ ўз найранглари билан туриб бермаса, у бу ўлкага кирмайди. Масалан Қирғизистондаги Канаданинг “Centerra Gold” компанияси Қумтор олтин конида жойлашиб олди. Қирғизистонда икки марта давлат тўнтарилиши ва бир неча ҳукуматлар алмашгани билан, бирортаси ҳам уни қувиб чиқара олмаяпти. Бу Канаданинг эмас, балки унинг ортида турган етакчи давлатнинг халқаро сиёсатдаги вазнлари билан олиб бораётган қаршилиги остида “Centerra Gold” ҳамон Қирғизистонни сўриб турипти.
Япония билан ҳамкорлик битими тузаётган давлатлар юқоридаги халқаро тизимни эсга олиб, Япониянинг халқаро сиёсатдаги заиф ўрнини инобатга олган ҳолда адашиб қолишдан эҳтиёт бўлишлари керак. Хиёнатчи ҳокимлар, бир имзо чекишлари билан, ўз манфаатларини кўзлаб уммат мулкини кофир мустамлакачилар қўлига топшириб қўйишади. Кейингилари эса бу хатони тўғрилай олмай, қашшоқликдан қутилиш учун бошқа, янги ва янгиларини имзолайверишади. Уларни бу ҳуқуқдан маҳрум қилмагинимизча ҳамда йирик давлатлар кичик ва заиф давлатларни камситаверадиган асосда тузилган ҳозирги дунё системасини улоқтириб юбормагунимизча, бу каби ифлос ишлар устиларимизда давом этаверади.